Onderhoud warmtepomp

Met de toenemende populariteit – of noodzaak, hoe je het maar wilt zien – van de warmtepomp, is het onderhoud aan de warmtepomp ook steeds meer een hot topic. Een warmtepomp onderhouden is immers net zo belangrijk als het onderhoud aan je CV-ketel; als je het nalaat of halfslachtig doet, ga je daar na verloop van tijd de zure vruchten van plukken. In dit blog vertellen we alles over het onderhoud aan de warmtepomp. Waarom is het nodig, wat gebeurt er als je dit onderhoud niet uitvoert of laat uitvoeren en mag je het eigenlijk zelf doen? Allemaal vragen, allemaal antwoorden

Heeft een warmtepomp eigenlijk wel onderhoud nodig?

We beginnen met het beantwoorden van een vraag die een vrij overduidelijk antwoord lijkt te hebben, maar die wel gesteld moet worden. Onderhoud van je warmtepomp: is dat eigenlijk wel nodig? De nadruk ligt bij een warmtepomp immers veel meer op elektrificatie en er vindt geen proces van verbranding plaats. Klopt, maar een warmtepomp heeft wel bewegende delen, maakt gebruik van sensoren, ventilatoren, pompen, elektronica, filters, noem het allemaal maar op. Al die onderdelen kunnen slijten en vragen dus onderhoud. 

Belangrijk is wel om te vermelden dat een warmtepomp minder onderhoud vraagt dan de gemiddelde CV-ketel. Niet niets, wel minder. 

Waarom is onderhoud aan de warmtepomp belangrijk?

Okee, minder onderhoud, maar nog wel onderhoud aan de warmtepomp. Waarom is dit belangrijk? Eigenlijk gewoon om dezelfde redenen die zwaar wegen bij alle andere apparaten die onderhoud nodig hebben: omdat je met goed onderhoud de levensduur van de warmtepomp verlengt en gebruik kunt blijven maken van zijn efficiëntie. Ook beperk je de kans op storingen. En dan nog een belangrijke reden: de fabrikant vraagt het van je, als je gebruik wilt blijven maken van de garantie op de warmtepomp. Dus ja, onderhoud is belangrijk als je gedoe wilt voorkomen.

Wat kan er mis gaan bij een gebrek aan onderhoud aan de warmtepomp?

Wie het onderhoud aan de warmtepomp beperkt of helemaal achterwege laat, kan de nadelen daarvan op allerlei manieren ervaren. We delen de mogelijke nadelen op in een paar duidelijke categorieën:

• Storingen door:
  • Vastlopende ventilatoren
  • Vervuilde filters
  • Sensoren die foutmeldingen geven
  • Lucht in het systeem
  • Problemen bij vorst
  • Een circulatiepomp die niet langer goed werkt
• Problemen met het geluidsniveau
  • Trillingen door een vervuilde buitenunit of versleten ventilator
  • De warmtepomp moet harder werken door vervuiling en maakt dus meer lawaai
  • Vervelende resonanties
• Beperkte levensduur omdat:
  • De compressor steeds meer belast wordt
  • Defecten niet op tijd worden ondervonden

En dan is er nog de eerder genoemde fabrieksgarantie, die komt te vervallen als je de warmtepomp niet tijdig en regelmatig laat onderhouden. Gaat er dan iets fout, dan sta je er alleen voor.

Hoe vaak heeft een warmtepomp onderhoud nodig?

Je kunt normaliter rekenen op een jaarlijkse controle en eens in de één tot twee jaar echt groot onderhoud aan de warmtepomp. Een complexer antwoord geeft wel wat meer nuance; het verschilt namelijk per warmtepomp en heeft ook te maken met de intensiteit waarmee de warmtepomp gebruikt wordt.

• Een lucht-water warmtepomp heeft vaak het meeste onderhoud nodig, omdat de buitenunit snel vervuilt, de ventilator kan slijten en bladeren, vuil of vocht verwijderd moeten worden.
• Een hybride warmtepomp is een combinatie van de warmtepomp en de CV-ketel en beide onderdelen hebben onderhoud nodig.
• De bodemwarmtepomp is minder gevoelig voor het weer en andere invloeden en wordt gezien als de stabielere warmtepomp. 

Wat gebeurt er tijdens onderhoud aan de warmtepomp?

Wat er precies gebeurt tijdens het onderhoud aan de warmtepomp verschilt per geval, maar ruwweg kan je stellen dat er naar de volgende zaken wordt gekeken ter controle:

• De druk
• De temperatuur
• De sensoren
• De leidingen
• Circulatie
• Het expansievat
• Elektrische aansluitingen

Verder moet er tijdens onderhoud aan de warmtepomp ook het nodige gereinigd worden. Belangrijke onderdelen die schoongemaakt worden zijn:

• Filters
• De verdamper
• De buitenunit
• Ventilatoren

Wat mag je zelf doen bij het onderhoud aan de warmtepomp?

Om het de monteur makkelijker te maken, kan je al wel zelf het één en ander doen. Het daadwerkelijke onderhoud moet je aan een gekwalificeerde monteur overlaten. Warmtepompen werken namelijk met een koudemiddel dat alleen door professionals gehanteerd mag worden en ook de elektrische aanpassingen of software-instellingen zijn alleen bedoeld voor professionele ogen. Wat je alvast zelf kan doen is:

• Bladeren verwijderen
• Vuil weghalen
• De buitenunit sneeuwvrij houden
• De binnenunit afstoffen
• Sommige filters vervangen
• Waterdruk controleren en bijvullen indien nodig

Wat moet een professional doen bij onderhoud aan de warmtepomp?

Om de warmtepomp écht goed te onderhouden, moet een gekwalificeerde monteur langskomen. Dat is wettelijk verplicht, mede vanwege de omgang met het eerder genoemde koudemiddel. Ook zijn warmtepompen uitgerust met complexe systemen, die door ongekwalificeerde handen behoorlijk in de war kunnen worden geschopt. Typische handelingen die alleen gedaan mogen worden door een professional zijn:

• Koeltechnische werkzaamheden
• Het openen van het koelcircuit
• Werken met koudemiddelen
• Elektrische aanpassingen
• Instellingen in de software wijzigen
• Drukmetingen
• Lekdetectie

Wat kost onderhoud aan de warmtepomp gemiddeld?

Natuurlijk verschillende kosten van het onderhoud aan de warmtepomp per geval. De ene pomp is de andere immers niet en elke pomp heeft zijn eigen haperingen of storingen waar aan gewerkt moet worden. Als we ruwe richtlijnen mogen hanteren, moet je rekenen op ergens tussen de €100,- en €200,- voor een kleine onderhoudsbeurt en alles boven de €200,- voor een grote beurt – afhankelijk van wat de monteur allemaal aantreft. Tegelijk zijn er onderhoudscontracten mogelijk, waarbij je een vast periodiek bedrag betaalt voor regulier onderhoud.

Ga overigens niet aan de haal met deze bedragen. Dit zijn ruwe schattingen en de kosten voor het onderhoud kunnen sterk verschillen per type systeem, vermogen, merk, het verschil tussen hybride en volledig elektrische pompen en de bereikbaarheid van eventuele storingen. Hoe complexer het onderhoud, hoe logischer het is dat de kosten oplopen.

Kortom: onderhoud aan de warmtepomp is essentieel

Ja, de warmtepomp is een efficiënte en relatief onderhoudsarme manier van verwarmen en ja, de techniek is over het algemeen betrouwbaarder dan wat je in een CV-ketel aantreft. Maar goed onderhoud aan de warmtepomp is een essentieel onderdeel van die betrouwbaarheid. Bedenk wel; de warmtepomp staat eigenlijk constant aan en doet dit jarenlang. Er is geen apparaat ter wereld dat altijd blijft draaien en niet af en toe het oog van een expert nodig heeft. De warmtepomp is hierin niet anders.